تأثیر سطوح آبیاری و تاریخ کاشت بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک بیوماس رویشی و عملکرد مرزه )Satureja hortensis(

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته گروه کشاورزی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

2 مرکز تحقیقات کشاورزی، گیاهان دارویی و علوم دامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

3 گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

4 دانشیار مرکز تحقیقات کشاورزی، گیاهان دارویی و علوم دامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

10.22034/iuvs.2021.134949.1116

چکیده

به‌منظور تعیین سطوح آبیاری و تاریخ کاشت مناسب گیاه مرزه، آزمایشی در سال زراعی 96-1395 در بیرجند به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. سطوح آبیاری به‌عنوان عامل اصلی (100، 75، 50 و 25 درصد تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) و تاریخ کاشت (26 اسفند، 21 فروردین و 15 اردیبهشت) به‌عنوان عامل فرعی بودند. کاهش میزان آب آبیاری تا 50 درصد تبخیر از تشتک تأثیر معنی‌داری بر اغلب صفات مورد مطالعه نداشت، اما در تیمار 25 درصد تبخیر از تشتک تعداد شاخه جانبی، عملکرد دانه، عملکرد زیست‌توده و شاخص برداشت نسبت به تیمار 100 درصد تبخیر از تشتک کاهش یافت. تاریخ کاشت‌های 26 اسفند و 21 فروردین از لحاظ اغلب صفات مورد مطالعه تفاوت آماری معنی‌داری نداشتند، اما تأخیر در کاشت به 15 اردیبهشت موجب کاهش ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی، میزان انتقال مجدد، کارایی انتقال مجدد، عملکرد دانه و عملکرد زیست‌توده شد. بیشترین سرعت رشد محصول در تیمار 75 درصد تبخیر از تشتک و تاریخ کاشتهای 21 فروردین و 15 اردیبهشت (به ترتیب 3/10 و 11 گرم بر مترمربع در روز)، بیشترین وزن خشک سرشاخه‌های بذری در تیمار 100 درصد تبخیر از تشتک و 26 اسفند (7/621 گرم بر مترمربع) و بیشترین سهم انتقال مجدد در عملکرد دانه از تیمار 25 درصد تبخیر از تشتک و 21 فروردین (5/236 درصد) حاصل شد. بر اساس نتایج این تحقیق تیمار 50 درصد تبخیر از تشتک در تاریخ کاشت 21 فروردین جهت دستیابی به حداکثر عملکرد دانه مرزه در منطقه بیرجند پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of irrigation levels and planting date on some morpho-physiological characteristics, vegetative biomass and grain yield of savory (Satureja hortensis L.)

نویسندگان [English]

  • Toktam Padid 1
  • Mohammadjavad Seghatoleslami 2
  • hamed javadi 3
  • Seyyed Gholamreza Mousavi 4
1 Department of Agronomy, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran
2 Agricultural, Medicinal Plants and Animal Sciences Research Center, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran
3 Department of Agricultural Science, Payame Noor University, Iran
4 Associate Professor, Agricultural, Medicinal Plants and Animal Sciences Research Center, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran.
چکیده [English]

In order to determine the effect of irrigation levels and planting date on savory, an experiment was conducted in Birjand in 2016-2017 as a split plot based on a randomized complete block design with three replications. Irrigation levels (100, 75, 50 and 25% evaporation) and planting dates (March 16, April 11 and May 15) were as the main plots and sub plots, respectively. The results showed that reducing the amount of irrigation water to 50% of evaporation from the pan, did not have any significant effect on the most studied traits, but in the treatment of 25% of evaporation from the pan, number of lateral branches, grain yield, biomass yield and harvest index decreased compared to 100% evaporation treatment from the pan. Planting dates in March and April were not significantly different in terms of the most studied traits, but delay in planting to May 15, reduced plant height, number of lateral branches, remobilization rate, remobilization efficiency and grain and biomass yield. The highest CGR was related to the treatment 75% evaporation and planting dates of April 21 and May 15. The highest dry weight of seed branches was related to treatment 100% evaporation and March 16. On the other hand, the highest remobilization contribution in grain yield was related to the treatment 25% evaporation from the pan and planting dates April 11. Totally, aimed to save water, irrigation levels of 50% evaporation from the pan at five-day irrigation intervals and planting on April 11 is recommended.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biomass yield
  • Crop growth rate
  • Harvest index
  • Remobilization